آقاي ژوزف لويي لاگرانژ بهترين رياضي دان

ژوزف لويي لاگرانژ در 25 ژانويه سال 1736 در تورينو ايتاليا متولد شد او كه از بزرگترين رياضي دانان تمام ادوار تاريخ مي باشد هنگام تولد بيش از حد ضعيف و ناتوان بود و از 11 فرزند خانواده فقط او زنده مانده بود. زندگي لاگرانژ را مي توان به سه دوره تقسيم كرد: نخستين دوره شامل سالهايي مي شود كه در موطنش تورينو سپري شد(1736 – 1766) دوره دوم دوره اي بود كه وي بين سالهاي 1766 و 1787 در فرهنگستان برلين كار مي كرد دوره سوم از 1787 تا 1813 كه عمر وي به پايان رسيد در پاريس گذشت. دوره اول و دوم از نظر فعاليتهاي علمي پر ثمرترين دوره ها بودند كه با كشف حساب تغييرات در 1754 آغاز گرديد و با كاربرد آن در مكانيك در 1756 ادامه يافت در اين نخستين دوره وي در باره مكانيك آسماني نيز كار كرد دوره اقامت در برلين هم از نظر مكانيك و هم از لحاظ حساب ديفرانسيل وانتگرال سازنده بود با اين حال در آن دوره لاگرانژ در درجه اول در زمينه حل عددي و جبري معادلات و حتي فراتر از آن در نظريه اعداد، چهره اي برجسته و ممتاز شده بود. سالهاي اقامتش در پاريس را صرف نوشته هاي آموزشي و تهيه رساله هاي بزرگي نمود كه استنباطهاي رياضي وي را خلاصه مي كردند اين رساله هادر هنگامي كه عصر رياضيات قرن 18 در شرف پايان بود مقدمات عصر رياضيات قرن 19 را فراهم كردند و از برخي جهات آن دوره را گشودند. پدر لاگرانژ وي را نامزد آموختن حقوق نمود اما لاگرانژ به محض آنكه تحصيل فيزيك را زير نظر بكاريا و تحصيل هندسه را زير نظر فيليپو آنتونيو رولي آغاز كرد به سرعت متوجه تواناييهاي خود شد و بنابراين خويشتن را وقف علوم دقيق تر كرد.

در 1757 چند دانشمند جوان تورينويي كه لاگرانژ وكنت سالوتسو و جوواني چنيياي فيزيكدان در ميان آنها بودند انجمني علمي بنياد نهادند كه منشاء فرهنگستان سلطنتي علوم تورينو گرديد يكي از اهداف اصلي آن انجمن انتشار جنگ بود به زبان فرانسوي و لاتيني به نام (جنگ تورينو) كه لاگرانژ خدمتي بنيادي به آن كرد سه جلد اول آن تقريباٌ‌ حاوي تمامي آثاري بود كه وي هنگام اقامت در تورينو به چاپ رسانده بود. فعاليت لاگرانژ در مكانيك آسماني غالباٌ بر محور مسابقه هايي دور مي زند كه از طرف انجمنهاي مختلف علمي پيشنهاد شده بودند اما به اين گونه مسابقه ها منحصر نبود. در تورينو غالباٌ‌ كارش جهت گيري مستقل داشت و در 1782 به دالامبر و لاپلاس نوشت كه در باره تغييرات قرني نقطه هاي نهايي اوج و خروج از مركز تمام سيارات كار مي كند. اين پژوهش لاگرانژ به اتنشار كتاب انجاميد با عنوان نظريه تغييرات قرني عناصر سيارات و مقاله اي با عنوان در باره تغييرات قرني حركات متوسط سيارات كه در سال 1785 منتشر شد. لاگرانژ در برلين و در سال 1768 مقاله حل مسئله اي از حساب را براي جنگ تورينو فرستاد تا در جلد چهارم درج شود در آن نوشته لاگرانژ به نوشته قبلي خود اشاره داشت و از طريق كاربرد ظريف و استادانه الگوريتم كسرهاي پيوسته ثابت كرد كه معادله فرما (رياضي دان معروف) را در صورتي مي توان در تمام حالات حل كرد كه اعداد درست مثبت باشند، اين است نخستين راه حل شناخته شده اين مسئله مشهور. آخرين بخش اين نوشته در مقاله اي با عنوان روش جديد براي حل مسائل نامحدود دراعداد درست بسط يافت كه در نشريه ياداشتهاي برلين براي سال 1768 عرضه شد ولي تا فوريه آن سال كامل نگرديد و در سال 1770 منتشر شد.

از بزرگترين شاهكارههاي علمي لاگرانژ رساله مكانيك تحليلي را مي توان نام برد كه در سال 1788 انتشار يافت او در آن اثر پيشنهاد كرد كه بهتر است نظريه مكانيك و فنون حل كردن مسائل آن رشته به فرمولهايي كلي تحويل شوند، فرمولهايي كه هر گاه پيدا شوند همه معادله هاي لازم براي حل هر مسئله را بوجود خواهند آورد. باري، لاگرانژ تصميم گرفت كه چاپ دومي از آن اثر منتشر كند كه حاوي برخي پيشرفتها باشد او قبلاٌ در يادداشتهاي انستيتو چند مقاله منتشر كرده بود كه آخرين و درخشانترين خدمت وي را در راه پيشبرد مكانيك آسماني نشان مي دادند او قسمتي از آن نظريه را در جلد اول رساله تجديد نظر شده گنجانيد. لاگرانژ مردي محجوب ومتواضع بود او بسيار ساده و راحت هنگامي كه از يك مطلب علمي اطلاع نداشت مي‌گفت نمي دانم.
او در زمان مرگش 77 سال داشت             با  تشكر

                                                     احسان حيدري .

                 (نظر يادتون نره)